احکام و حقوق کودکان در اسلام برگرفته از موسوعه احکام الاطفال و ادلتها جلد 2 صفحه 194

ص:209

1- (1) ابن ابی شیبه، المصنف 491:8، کتاب المغازی، باب 26، ح 41؛ کنز العمّال 438:10، ح 30062.
2- (2) کنز العمّال 411:10، ح 29990.
3- (3) صحیح البخاری 12:5، باب 9، ح 3982؛ و 272:3، باب 14، ح 2809؛ و 68:4، باب 18، ح 3141؛ و 14:5، باب 10، ح 3988.
4- (4) الخلاف 711:1، مسأله 515؛ المبسوط 181:1؛ قواعد الاحکام 234:1؛ تذکره الفقهاء 373:1؛ العروه الوثقی مع تعلیقات عده من الفقهاء 39:2.
5- (5) المعتبر 312:1؛ کشف اللثام 226:2.
6- (6) ذکری الشیعه 322:1؛ مصباح الفقیه 121:5.
7- (7) شرائع الاسلام 44:1.

هرگز ذکر نشده که آنها غسل داده شدند، بلکه نقل شده است که بعد از شهادت علیاصغر علیه السلام طفل شیرخواره امام حسین علیه السلام آن حضرت با نوک نی گودالی حفر نمود و بر او نماز خواند و با همان وضعیت با لباس خون آلود دفن نمود.(1)

به هر صورت مواردی که ذکر شد، میتواند مؤیّد بلکه دلیل مشروعیّت جهاد برای کودک ممیّز در موارد حسّاس و استثنایی و آن جا که امر بر مسلمانان سخت باشد، قرار گیرد. ناگفته نماند همان گونه که در ابتدای بحث اشاره شد، بلوغ شرط اساسی جهاد است و موارد یاد شده نیز از باب استثنا یا تحت عنوان دفاع قابل ملاحظه میباشند.

3- بررسی چند فرع فقهی پیرامون جهاد کودک

فرع اول. سهم کودک از غنایم جنگی

به اتفاق فقیهان کودک از غنایم جنگی سهم دارد.(2) شیخ طوسی در این باره میگوید: «کودکان مانند مردان از غنایم جنگی دارای سهم میباشند».(3) محقق حلی نیز نگاشته است: «یک سهم از غنایم جنگی برای کسانی است که در جنگ حضور دارند، حتّی کودک، هر چند بعد از این که غنایم در اختیار مجاهدین قرار گرفته و قبل از تقسیم آن، متوّلد شده باشد».(4)

دلیل آن، اولاً اجماع(5) است و ثانیاً این که کودک همانند دیگر مسلمانان است که در جبهه حضور دارند و دارای سهم است، افزون بر این در معرض تلف است، مانند دیگر جنگجویان، بدین جهت باید سهم داشته باشد(6) وثالثاً، دلیل اصلی روایات است. مانند این که امام صادق علیه السلام از جدّش امیر المؤمنین علیه السلام نقل نموده که فرموده است: اگر کودکی