احکام و حقوق کودکان در اسلام برگرفته از موسوعه احکام الاطفال و ادلتها جلد 2 صفحه 205

ص:220

1- (1) سوره حشر 23:59.
2- (2) سوره انعام 127:6.
3- (3) سوره نساء 86:4.

بدارد و یا مانند آن باشد، ولی معمولاً از این کلمه هر نوع اظهار محبّتی را که افراد به وسیله سخن با یکدیگر دارند، شامل میشود که روشن ترین مصداق آن سلام کردن است.

در آیه دیگری میخوانیم: هنگامی که وارد خانه ای شدید بر یکدیگر تحیّت و سلام بفرستید، تحیّتی پربرکت و پاکیزه. (فَإِذا دَخَلْتُمْ بُیُوتاً فَسَلِّمُوا عَلی أَنْفُسِکُمْ تَحِیَّهً مِنْ عِنْدِ اللّهِ مُبارَکَهً طَیِّبَهً) .(1)

در این آیه، سلام به عنوان تحیّت الهی که هم مبارک است و هم پاکیزه، معرّفی شده است و در ضمن میتوان از آن استفاده کرد که «سلام علیکم» در اصل، سلام الله علیکم است، یعنی درود پروردگار بر تو باد یا خداوند تو را سلامت دارد و در امن و امان باشی. به همین جهت سلام کردن یک نوع اعلام دوستی و صلح و ترک مخاصمه و جنگ محسوب میشود.(2)

به هر صورت، به اجماع فقها، بلکه تمام مسلمین، سلام مستحب است و پاسخ آن به نحو کفایی واجب می باشد.(3) اگر کسی که به او سلام شده، یک نفر است، متعیّناً باید او پاسخ دهد و اگر چند نفر باشند بر همگان واجب است و اگر یکی از آنها پاسخ داد، از دیگران ساقط میشود و اگر هیچکدام پاسخ ندهند، تمام آنها گناهکار میباشند.

امام صادق علیه السلام از جدّ بزرگوارش پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله نقل میکند که فرموده است: سلام کردن مستحب است و پاسخ آن واجب است. «اَلسَّلامُ تَطَوُّعٌ وَالرَّدُّ فَرِیضَهٌ».(4)

2- استحباب سلام در حقّ کودک

برای کودک ممیّز، سلام و تحیّت دادن به دیگران همانند افراد بالغ، مستحب است.(5)

امام صادق علیه السلام میفرماید: باید کودک بر بزرگسال، و کسی که در حال عبور است بر آن که نشسته، و جمعیّت کم بر افراد زیاد، سلام کنند، «یُسَلِّمُ الصَّغِیرُ عَلَی الْکَبِیرِ وَالْمارُّ عَلَی الْقاعِدِ وَالْقَلیِلُ عَلَی الْکَثِیرِ».(6)