احکام و حقوق کودکان در اسلام برگرفته از موسوعه احکام الاطفال و ادلتها جلد 2 صفحه 226

ص:241

گفتار سوم: ضمان، کفالت، حواله، صلح

1- مفهوم ضمان در لغت و اصطلاح

ضمان در لغت در چند معنی به کار میرود، از جلمه التزام به تأدیه حق یا دین دیگری است(1). ضمانت اسم آن است، یعنی در مقابل شخصی امری یا کاری را به عهده گرفتن، ضامن شدن و عهده دار شدن.(2)

مقصود از ضمان در اصطلاح فقهی و حقوق مدنی معنایی نزدیک به معنای لغوی است، بنابراین میتوان به طور اجمال آن را این گونه تعریف کرد: «ضمان عقدی است که به موجب آن شخصی از دیگری ضمانت میکند تا بدهی خود را بپردازد یا تعهد خود را انجام دهد».(3)

برای ضمان اقسام مختلفی وجود دارد(4) که ذکر آنها خارج از هدف این تحقیق است و در این بخش ضمان اشتغال ذمّه مورد نظر میباشد به این معنی که اگر دَینی بر کسی باشد و دیگری ضامن دین او گردد، این را ضمان اشتغال ذمّه نامیده اند و در مقابل ضمان عین به کار میرود.(5)

ضمان دارای پنج رکن میباشد: 1 - عقد 2 - ضامن 3 - مضمون له (کسی که برای او ضمانت شده) 4 - مضمون عنه (کسی که از او ضمانت شده) 5 - حق و مالی که ضمانت به آن تعلّق گرفته است.(6)