احکام و حقوق کودکان در اسلام برگرفته از موسوعه احکام الاطفال و ادلتها جلد 2 صفحه 233

ص:248

1- (1) سید حسن امامی، حقوق مدنی 383:2.
2- (2) القاموس المحیط 322:1؛ مصباح المنیر: 345؛ لسان العرب 516:2-517؛ فرهنگ معین 2160:2.
3- (3) شرائع الاسلام 121:2؛ تذکره الفقهاء 5:16.
4- (4) سید ابوالقاسم خویی، منهاج الصالحین 192:2.
5- (5) مبسوط در ترمینولوژی حقوق 2356:3.
6- (6) ر. ک: قواعد الاحکام 172:2؛ تذکره الفقهاء 17:16؛ جامع المقاصد 410:5؛ تحریر الوسیله 517:1؛ مهذب الاحکام 172:18.
7- (7) ر. ک: موسوعه احکام الاطفال وادلّتها 271:6 الی 274.

گفتار چهارم: شرکت، مضاربه، مزارعه، ودیعه، عاریه

الف: شرکت

1. مفهوم شرکت در لغت و اصطلاح

شرکت (با کسر شین و سکون را) بر وزن «نعمت» یا (با فتح شین و کسر را) بر وزن «کَلِمَه» در لغت عربی به این معنی است که برای دو نفر یا بیش تر در چیزی به طور اشاعه سهم و نصیبی باشد.(1)

شرکت در اصطلاح فقهی(2) و حقوقی(3) نیز به همان معنای لغوی و عرفی به کار رفته است. بنابراین هر ذرّه ای از ذرّات مالی که متعلق شرکت واقع شده ملک دو مالک یا چند مالک به صورت مشاع میباشد. مال مشاع یا مشترک میتواند عین خارجی باشد، مانند خانه و باغ مشترک و میتواند منفعت باشد مانند منفعت خانه مورد اجاره که در اثر فوت مستأجر به ورثه منتقل شده باشد و یا حق باشد مانند حق خیار، حق شفعه، که در نتیجه فوت مورّث به ورثه منتقل شده است.

شرکت در اثر پیدایش سببی از اسباب معیّن پیدا میشود. این اسباب بر دو قسم است؛ اختیاری و قهری که به این اعتبار دو نوع شرکت اختیاری و قهری به وجود میآید.