احکام و حقوق کودکان در اسلام برگرفته از موسوعه احکام الاطفال و ادلتها جلد 2 صفحه 243

ص:258

1- (1) شرائع الاسلام 164:2؛ تذکره الفقهاء 150:16؛ المبسوط 366:3؛ السرائر 441:2؛ جامع المقاصد 9:6؛ جواهرالکلام 116:27..
2- (2) مسالک الافهام 93:5.
3- (3) همان.
4- (4) تذکره الفقهاء 150:16؛ جامع المقاصد 9:6.
5- (5) جامع المقاصد 9:6.
6- (6) جواهر الکلام 117:27.

ه -: عاریه

1. مفهوم عاریه در لغت و اصطلاح

عاریه (با تشدید یا تخفیف آن)(1) به گفته بعضی از لغویّین اسم است از «اعاره» یعنی چیزی را به عنوان امانت از دیگری طلب کردن.(2) بعضی دیگر آن را مشتق از «عار» دانسته اند که به معنی عیب و ننگ است، چون عاریه خواستن ننگ و عار دارد.(3)

عاریه در اصطلاح فقها عقدی است که به موجب آن مالک مال معیّن، به عاریه گیرنده اجازه میدهد که از عین مال او منتفع گردد.(4) تعریف ودیعه در ماده 635 قانون مدنی نیز نزدیک به همین است. یکی از صاحب نظران در حقوق مدنی آن را این گونه تعریف کرده است: «عاریه عقدی است جایز که مالک منافع مال معیّن به دیگری اذن بهره برداری مجانی از آن مال را میدهد (اباحه منافع).(5)

ارکان عاریه عبارتند از:

1 - معیر یا عاریه دهنده، یعنی کسی که مال خود را به دیگری میدهد تا از آن منتفع شود.

2 - مستعیر یا عاریه گیرنده، یعنی کسی که مال دیگری را میگیرد تا از آن انتفاع برد.

3 - عین مستعاره و آن هر مالی است که انتفاع از آن با وجود بقای عین شرعاً صحیح است.(6)

به هر صورت عاریه از عقود جایز میباشد و در نزد مستعیر امانت است و اگر بدون تعدّی و تفریط تلف شده ضامن نیست.(7)