احکام و حقوق کودکان در اسلام برگرفته از موسوعه احکام الاطفال و ادلتها جلد 2 صفحه 307

ص:322

1- (1) ر. ک: بلغه الفقیه 331:3؛ جامع المقاصد 201:9؛ تراث الشیخ الاعظم (رسائل فقهیه): 179.
2- (2) محقق بجنوردی، القواعد الفقهیه 12:1.
3- (3) القواعد الفقهیه 207:1.
4- (4) ر. ک: دکتر سید حسن امامی، حقوق مدنی 30:6.

گفتار دوم: قضاوت کودک

1- تحلیل مفهوم قضا

یکی از معانی «قضی» در لغت، حکم کردن و فصل خصومت است(1). در قرآن میخوانیم: (فَاقْضِ ما أَنْتَ قاضٍ)2 یعنی به آن چه حکم کننده هستی حکم کن. این که قاضی را قاضی مینامند بدین دلیل است حکم میکند و آن را اجرا مینماید.(2)

واژه «قضی» دارای معنای خاص شرعی یا متشرعی نیست، ولی در اصطلاح فقها و یا خواص متشرعه همان گونه که شیخ انصاری و برخی دیگر از بزرگان فقها فرموده اند، عبارت است از: «ولایت شرعی بر حکم برای کسی که صلاحیت فتوی را دارد در جزییات قوانین شرعی، نسبت به اشخاص خاص از مردم، و مضمون این حکم «اثبات حقوق» برای برخی یا «استیفای حق» برای آن میباشد.(3)

در این تعریف «قضا» به ولایت قضایی تفسیر شده که جزء احکام وضعی میباشد، ولی از مباحث مطرح شده در کتاب القضاء استفاده میشود که این واژه تنها در موارد