احکام و حقوق کودکان در اسلام برگرفته از موسوعه احکام الاطفال و ادلتها جلد 2 صفحه 317

ص:332

1- (1) وسائل الشیعه 343:27 باب 22 من ابواب شهادات، ح 1.
2- (2) به اصطلاح فقهی تفصیل، قاطع شرکت است، یعنی فقط در مورد قتل، شهادت کودک پذیرفته است و در غیر این مورد پذیرفته نیست.
3- (3) وسائل الشیعه 343:27-342 باب 22، ح 2 و 4.
4- (4) النهایه: 331؛ المقنعه: 727؛ قواعد الاحکام 493:3؛ مسالک الافهام 155:14؛ تفصیل الشریعه، کتاب القضاء و الشهادات: 392؛ مهذب الاحکام 168:27.
5- (5) الخلاف 270:6؛ غنیه النزوع 440:1؛ الانتصار: 250؛ المهذب البارع 508:4.
6- (6) النهایه: 331؛ السرائر 136:2؛ ابن حمزه، الوسیله: 231؛ مفاتیح الشرائع 276:3.
7- (7) المختصر النافع: 413؛ قواعد الاحکام 493:3؛ الدروس الشرعیه 123:2؛ الروضه البهیه 125:3.
8- (8) مجمع الفائده و البرهان 296:12؛ تحریر الوسیله 419:2.
9- (9) مسالک الافهام 155:14؛ جواهر الکلام 11:41؛ آیت الله گلپایگانی، کتاب الشهادات: 27.
10- (10) ر. ک: موسوعه احکام الاطفال و ادلّتها 241:7-242-243.

3- شرایط شهادت کودک

در مواردی که گواهی کودک پذیرفته میشود، لازم است شرایطی رعایت گردد که به اجمال عبارت است از:

1 - ممیّز بودن کودک.

2 - متفرّق نشدن از مکانی که جرم در آن واقع شده و عدم مراجعه کودک به نزدخانواده اش یا کس دیگری که به احتمال قوی او را بر شهادت دادن به غیر واقع، تلقین نماید.

3 - برخی از فقها سن ده سالگی را شرط دانسته اند.(1)

4 - در صورتی که عبارات کودک در ادای شهادت اختلاف داشته باشد، فقط گفتار اول وی پذیرفته میشود.(2)

آن چه تا کنون ذکر شد مبنی بر پذیرش شهادت کودک در قتل، اختصاص به پسران دارد، امّا شهادت دختر مطلقاً پذیرفته نیست، این حکم مورد توافق فقها است و اختلافی در آن دیده نشده است.(3)

4- شهادت کودک در حقوق مدنی

از مفهوم ماده 1314 قانون مدنی استفاده میشود که اهلیّت برای ادای شهادت پانزده سال تمام (سن بلوغ در پسران) میباشد. صریح ماده مزبور چنین است: «شهادت اطفالی را که به سن پانزده سال تمام نرسیده اند، فقط ممکن است برای مزید اطلاع استماع نمود، مگر در مواردی که قانون، شهادت این قبیل اطفال را معتبر شناخته باشد».