احکام و حقوق کودکان در اسلام برگرفته از موسوعه احکام الاطفال و ادلتها جلد 2 صفحه 354

ص:369

1- (1) ر. ک: مسالک الافهام 291:15.
2- (2) المبسوط 105:5؛ المهذب 280:2؛ شرائع الاسلام 236:4؛ ریاض المسائل 303:16.
3- (3) تحریر الاحکام الشرعیه 512:5؛ کشف اللثام 226:11؛ جواهر الکلام 375:42.
4- (4) تحریر الوسیله 582:2؛ تفصیل الشریعه کتاب القصاص: 416.
5- (5) سوره مائده 45:5؛ سوره بقره 194:2؛ سوره نحل 116:16؛ وسائل الشیعه 176:29 باب 13 من ابواب قصاص الطرف، ح 5 و 3 و 1.
6- (6) قواعد الاحکام 644:3؛ جواهر الکلام 378:42-377؛ مسالک الافهام 284:15؛ مجمع الفائده و البرهان 107:14؛ ارشاد الاذهان 208:2.

گفتار دوم: رعایت حق کودک در اخذ دیه و عفو از قصاص نسبت به وی

1- ولایت در قصاص و اخذ دیه

به اتفاق فقها در مواردی که جنایت عمد بر کودک موجب قصاص شود یا جنایت بر اعضا و جوارح وی به عنوان خطای محض یا شبه عمد موجب دیه گردد، هم چنین در مواردی که جنایت عمدی به دلیل فقد بعضی از شرایط موجب دیه شود و یا به هر دلیل جنایت بر کودک موجب دیه گردد، در تمام موارد ولی شرعی کودک (پدر، جدّ پدری، حاکم شرع) در قصاص یا گرفتن دیه و لایت دارد، اعم از این که دیه توسط جانی پرداخت شود و یا عاقله وی. البته باید مالی که به عنوان دیه اخذ میشود برای کودک تا زمان بلوغ او نگهداری شود، این مسأله مورد توافق فقها(1) است و اختلافی در آن دیده نشده است.

آیت الله خوئی در این باره مینویسد: «به اقتضای مصلحت، ولی کودک میتواند از قاتل دیه بگیرد یا با گرفتن چیزی با وی مصالحه نماید، زیرا ولایت ولی در این موارد ثابت است».(2)

ادلّه ولایت ولی در اخذ دیه و قصاص

الف: عموم و اطلاقاتی که دلالت بر ولایت ولی، بر مال کودک دارد.(3)

ب: گرفتن دیه یا قصاص حق کودک است و با فرض این که محجور است و توانایی استیفای حق خود را ندارد، ولی او، باید حق وی را استیفا نماید.(4)