احکام و حقوق کودکان در اسلام برگرفته از موسوعه احکام الاطفال و ادلتها جلد 2 صفحه 359

ص:374

1- (1) الخلاف 180:5-179؛ المبسوط 63:5.
2- (2) الجامع للشرایع: 575؛ اللمعه الدمشقیه: 179.
3- (3) موسوعه الامام الخوئی مبانی تکمله المنهاج 163:42؛ مرحوم شیخ جواد تبریزی کتاب القصاص: 257.
4- (4) الخلاف و المبسوط: همان.
5- (5) مسالک الافهام 239:15؛ الروضه البهیه 96:10.

حتّی در مورد قصاص داشته باشد وجود ندارد، بنابراین واجب است قصاص تا زمان بلوغ صغیر به تأخیر افتد.(1)

د: غرض در تشریع حکم قصاص تشفّی قلب اولیای دم است(2) و با عجله در اجرای قصاص قبل از بلوغ کودک این غرض تحقق نمییابد.

ه -: در روایت معتبر از امیرالمؤمنین علیه السلام نقل شده که فرموده است: کودکانی که پدرانشان کشته شده، باید منتظر بمانند تا به حدّ بلوغ برسند، آنگاه مخیّرند قاتل را قصاص نمایند یا عفو کنند و یا با گرفتن دیه مصالحه نمایند.(3)

لیکن تمام ادلّه مذکور مورد خدشه و ایراد قرار گرفته و از آنها جواب داده شده است.(4)

نظر دوم: این دیدگاه قویتر مینماید و بسیاری از بزرگان فقها(5) آن راپذیرفته اند، این است که در فرض مزبور برای ولی صغیر جایز است قاتل را، درصورتی که مصلحت صغیر اقتضا داشته باشد، قصاص نماید یا در مقابل گرفتن دیه عفو نماید.

2. ادلّه نظر دوم

الف: روایت مشهور نبوی مبنی بر این که، حاکم ولی کسی است که برای او ولی نباشد. «السُلطانُ وَلِی لِمَن لَا وَلِی لَه»(6). مقصود از سلطان در این روایت امام عادل یا کسی که از طرف او مأذون است، میباشد که در عصر ما فقیه جامع الشرایط و حاکم اسلامی است.(7) بنابراین به مقتضای این روایت حاکم بر کسی که برای او ولی نیست ولایت دارد، و اطلاق آن شامل ولایت بر استیفای حقّ قصاص برای صغیر میگردد، ضعف سند آن نیز با