احکام و حقوق کودکان در اسلام برگرفته از موسوعه احکام الاطفال و ادلتها جلد 2 صفحه 445

ص:460

1- (1) الجامع للشرائع: 567.
2- (2) النهایه: 732.
3- (3) موسوعه الامام الخوئی، مبانی تکلمه المنهاج 411:41.
4- (4) مهذّب الاحکام 37:28.
5- (5) وسائل الشیعه 372:28، باب 8، من ابواب بقیه الحدود، ح 1.
6- (6) همان: ح 2.

ب: عدم جواز بیش از ده ضربه

برخی دیگر از فقها معتقدند که مقدار تأدیب نباید بیش از ده تازیانه باشد.(1) بعضی دیگر بیش از ده تازیانه را مکروه دانسته اند.(2) ظاهراً دلیل این دیدگاه روایتی است که شیخ صدوق از پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله نقل نموده است که بر هیچ حاکمی که به خداوند متعال و روز قیامت معتقد باشد، جایز نیست بیش از ده ضربه شلاّق بزند. «لاَ یَحِلُ لِوَالٍ یُؤْمِنْ بِاللهِ وَالْیَوْمٍ الاَخِرِ انْ یَجْلِدَ اکْثَرَ مِنْ عَشَرَهَ اسْوَاطٍ الاّ فِی حَدٍّ».(3)این روایت هرچند از جهت سند مرسل است، ولی طبق نظر کسانی که معتقدند اگردر موردی شیخ صدوق روایت مرسله را صریحاً با واژه «قال» به پیغمبر صلی الله علیه و آله یا امام علیه السلام نسبت دهد، به منزله مسند است و دارای اعتبار سندی میگردد. روایت دیگری نیز به همین مضمون از امام رضا علیه السلام نقل شده است.

(4)آن چه در جواب از نظر اول ذکر شد، در مورد این دیدگاه جاری است، علاوه بر این طبق نظر آن دسته از فقها که مبنای مذکور (تصحیح اعتبار روایت) راقبول ندارند، هر دو روایت از نظر سند ضعیف اند و نمی توانند مستند نظریه دوّم قرار گیرند، هم چنین نمیتوانند کراهت تأدیب به بیش از ده ضربه شلاّق رااثبات نمایند.(5)

ج: صلاح دید تأدیب گر

دیدگاه سوم که در بین فقها مشهور است و از سایر دیدگاه ها قویتر میباشد این است که تعیین مقدار تأدیب به نظر مؤدِّب (تأدیب گر) بستگی دارد. محقق اردبیلی در مقام ایراد بر کلام علاّمه حلّی که معتقد است تأدیب به بیش از ده ضربه شلاّق جایز نیست. میگوید: «این مدّعا بیدلیل است، زیرا تعیین مقدار تأدیب وابسته به نظر حاکم و مؤدّب است و تنها در این صورت