احکام و حقوق کودکان در اسلام برگرفته از موسوعه احکام الاطفال و ادلتها جلد 2 صفحه 465

ص:480

1- (1) وسائل الشیعه 399:29، باب 10، من ابواب العاقله، ح 1.
2- (2) همان: 89، باب 35، من ابواب القصاص فی النفس، ح 1.
3- (3) الخلاف 278:5.
4- (4) السرائر 335:3؛ مسالک الافهام 525:15.
5- (5) تحریر الوسیله 542:2، مسأله 7.

عَلَی وَرَثَتِهِ فَاِنْ لَمْ یَکُنْ لَهُ عَاقِلَهٌ فَعَلَی الْوَالِی مِنْ بَیْتِ المَالِ»(1). وروایات دیگر.(2) بعضی از فقها بر این دیدگاه ایراداتی(3) وارد نموده از جمله این که روایات مورد استناد آن از نظر سند ضعیف است و قابل اعتماد نمیباشد.(4)

9- حکم کفّاره قتل نسبت به کودک

به اتّفاق فقها در ارتکاب قتل عمد، توسط فرد بالغ، علاوه بر دیه (در صورتی که اولیاء مقتول با قاتل در گرفتن دیه توافق نمایند) کفّاره جمع، یعنی آزاد کردن یک بنده و شصت روز روزه پیدرپی و اطعام دادن به شصت مسکین، بر قاتل واجب میشود. هم چنین در قتل خطایی کفاره مرتّبه، یعنی اموری که ذکر شد به ترتیب اولویّت اوّل تا سوم، واجب است.(5)

حال آیا کودک در صورت ارتکاب قتل مشمول این حکم قرار میگیرد یا خیر؟ در این باره دو دیدگاه مطرح شده است.

1 - بعضی معتقدند کودک در صورت ارتکاب قتل مشمول این حکم قرار میگیرد(6) و دلیل آن را اطلاق ادلّه وجوب کفّاره میدانند. مرحوم شهید ثانی در این باره مینویسد: «اطلاق ادلّه مقتضی این است که در این حکم بین قاتل از جهت مکلّف بودن یا نبودن تفاوتی نباشد، بنابراین بر کودک و مجنون در صورتی که مسلمانی را به قتل برسانند، کفّاره واجب میشود، هرچند در غیر این مورد کفاره بر آنها واجب نیست و باید در صورت امکان از مال آنها برده آزاد شود و نیز به شصت مسکین طعام داده شود، هم چنان که دیگر حقوق مالی نیز از اموال آنها برداشته میشود.(7)