احکام و حقوق کودکان در اسلام برگرفته از موسوعه احکام الاطفال و ادلتها جلد 2 صفحه 62

ص:77

1- (1) مقصود از افضاء تداخل مجرای بول و خون حیض است، به طوری که هر دو مجرا یکی شود.
2- (2) المقنعه: 747؛ السرائر 530:2؛ مختلف الشیعه 64:7.
3- (3) شرائع الاسلام 270:2؛ کشف الرموز 109:2؛ مسالک الافهام 67:7؛ جامع المقاصد 330:12؛ تفصیل الشریعه (کتاب النکاح): 25.
4- (4) الخلاف 257:5؛ جواهر الکلام 422:29.
5- (5) تفصیل الشریعه (کتاب النکاح): 28.
6- (6) وسائل الشیعه 282:29، باب 44 من ابواب موجبات الضمان، ح 2.
7- (7) ر. ک: نهایه المرام 474:1؛ الحدائق الناضره 99:25-100؛ مسالک الافهام 440:8.

مستند این دیدگاه اطلاق بعضی از آیات قرآن(1) و روایات(2) است، مانند این که در روایت موثّق، اسحاق بن عمّار میگوید: از امام صادق علیه السلام از حق زن بر مرد سؤال کردم، فرمودند: از حقوق زن این است که مرد باید خوراک و پوشاک او را تأمین نماید.(3)

اطلاق این روایت، صورت عدم امکان تمکین زوجه در مقابل زوج را شامل میشود، البته آن دسته از فقها که معتقدند شرط پرداخت نفقه، تمکین زوجه در مقابل زوج میباشد، آیات و روایات مورد اشاره را منصرف از فرض بحث دانسته و گفته اند: این ادلّه نسبت به زوجه صغیره دارای اطلاق نیست.(4)

هم چنین در فرضی که زوج صغیر است و زوجه کبیره، بسیاری از فقها(5) معتقدند که پرداخت نفقه بر زوج هر چند صغیر باشد، واجب است. البتّه به دلیل این که صغیر دارای تکلیف نیست، ولی او باید از اموالش بپردازد.

ز: عدم رعایت مصلحت در نکاح صغار

اقدام ولی نسبت به نکاح صغار باید در جهت غبطه و رعایت صلاح و سود آنان باشد، یا این که مستلزم مفسده و ضرر بر آنان نباشد (بنابر اختلاف رأیی که در این مورد وجود دارد) در غیر این صورت، یعنی اگر ازدواج به مصلحت صغیر نباشد یا مضّر به حال او باشد، مانند این که با وجود دو خواستگار، ولی از نکاح دختر صغیره اش با فردصالح خودداری نماید و او را به عقد دیگری درآورد یا به کم تر از مهر المثل (مهریه ای که برای دختران هم شأن او در نظر گرفته میشود) تزویج نماید یا برای همسر پسر صغیر خود مهریّه ای بیش تر از مهر المثل در نظر بگیرد این پرسش مطرح است که آیا عقد نکاح باطل است یا متوقّف بر اجازه صغیر و صغیره بعد از بلوغ میباشد؟ در این باره بین فقها اختلاف نظر وجود دارد: