مکاسب محرمه: درس های خارج فقه حضرت آیه الله حاج شیخ محمدجواد فاضل لنکرانی دام ظله جلد اول صفحه 216

ص:219

قواعد، اشکالی ندارد.

ب) حکم معاملۀ عسیب الفحل از نظر روایات

در مورد عسیب الفحل، دو دسته روایت وجود دارد. در دسته ای از روایات، بیع عسیب الفحل جایز دانسته شده است و گروهی دیگر، بر ممنوع بودن آن دلالت دارند.

1. روایات مانعه

1-1. روایت اوّل:

عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ حَمْزَهَ عَنْ سَالِمِ بْنِ سَالِمٍ وَأَبِی عَدَوِیَّهَ عَنْ أَبِی الْخَطَّابِ عَنْ هَارُونَ بْنِ مُسْلِمٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ عَنْ أَبِیهِ عَنِ الْحُسَیْنِ بْنِ عَلِیٍّ علیه السلام فِی حَدِیثٍ أَنَّ رَسُولَ اللّهِ صلی الله علیه و آله نَهَی عَنْ خِصَالٍ تِسْعَهٍ: عَنْ مَهْرِ الْبَغِیِّ وَعَنْ عَسِیبِ الدَّابَّهِ یَعْنِی کَسْبَ الْفَحْلِ وَعَنْ خَاتَمِ الذَّهَبِ وَعَنْ ثَمَنِ الْکَلْبِ وَعَنْ مَیَاثِرِ الْأُرْجُوَانِ. وَفِی الْخِصَالِ

قَالَ أَبُو عَدَوِیَّهَ: عَنْ مَیَاثِرِ الْحُمْرِ وَعَنْ ثِیَابِ الْقَسِّیِّ وَهِیَ ثِیَابٌ تُنْسَجُ بِالشَّامِ وَعَنْ أَکْلِ لُحُومِ السِّبَاعِ وَعَنْ صَرْفِ الذَّهَبِ بِالذَّهَبِ وَالْفِضَّهِ بِالْفِضَّهِ وَبَیْنَهُمَا فَضْلٌ وَعَنِ النَّظَرِ فِی النُّجُومِ.(1)

در این روایت، پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله از نُه صفت نهی کرده اند که یکی از آنها کسب فحل است؛ یعنی پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فروش مایع منی داخل فحل را منع کرده است و این نهی، ظهور در حرمت دارد. البتّه در سند این روایت، ابی الخطّاب راشد منقری و أبی عدویّه وجود دارند که از این جهت، ضعیف است.(2)

1-2. روایت دوم:

الْجَعْفَرِیَّاتُ

،بِإِسْنَادِهِ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِیهِ عَنْ جَدِّهِ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ