مکاسب محرمه: درس های خارج فقه حضرت آیه الله حاج شیخ محمدجواد فاضل لنکرانی دام ظله جلد اول صفحه 479

ص:482

1- (1) . «الحسین بن علوان الکلبی، مولاهم کوفی عامّی و أخوه الحسن یکنّی أبا محمّد ثقه رَویا عن أبی عبداللّه علیه السلام. و لیس للحسن کتاب، و الحسن أخصّ بنا و أولی. روی الحسین عن الأعمش و هشام بن عروه. و للحسین کتاب تختلف (یختلف) روایاته... الخ» (نجاشی، رجال ص 52).
2- (2) . در کتب رجال، قاسم بن سلیمان توثیق نشده است، فقط در فهرست گفته شده است که «له کتاب» (فهرست شیخ طوسی: ص 373).
3- (3) . وسائل الشیعه: ج 17 ص 119 و 225.
4- (4) . الخلاف: ج 3 ص 185؛ النهایه: ص 364؛ المبسوط: ج 3 ص 188.
5- (5) . تذکره الفقهاء: ج 12 ص 138 و ج 17 ص 149؛ قواعد الأحکام: ج 3 ص 5.
6- (6) . المراسم، ص 170.

محقّق حلّی،(1) و سایر فقهای امامیّه، تکسّب به خمر از جمله بیع آن را حرام و باطل می دانند.

تمام فقهای مذاهب اربعۀ اهل سنّت نیز همین دیدگاه را دارند، بجز ابوحنیفه که نظری خاص دارد(2) و به شدّت، مورد مناقشۀ علمای سایر مذاهب اهل سنّت قرار گرفته است.(3)

گفتار سوم: بیع خمر برای غیر اسکار

اشاره

پس از روشن شدن حکم بیع خمر و حرمت تکسّب به آن، باید بدانیم که آیا فروش خمر برای مقاصد دیگر غیر از اسکار نیز حرام است یا نه؟ مانند این که کسی خمری را به دیگری بفروشد تا دیگری آن را برای ساخت سرکه یا معالجه استفاده کند. آیا ادلّه و روایاتی که تا این جا خواندیم (مانند: روایت لعن پیامبر صلی الله علیه و آله بر خمر و عاصر و شارب و بایع خمر)، شامل این موارد نیز می شود یا نه؟

به تعبیر دیگر، از اطلاق روایات، این گونه فهمیده می شود که تکسّب به خمر حرام است، ولی آیا در مقابل این اطلاق، انصرافی وجود دارد که حرمت را فقط منصرف به استعمال برای شرب کند؟

بند نخست: انصراف

ظاهراً این انصراف در این جا تمام است؛ زیرا آنچه متعارف در زمان صدور روایات