مکاسب محرمه: درس های خارج فقه حضرت آیه الله حاج شیخ محمدجواد فاضل لنکرانی دام ظله جلد اول صفحه 537

ص:540

این جواز بر خلاف قاعده است، باید به مورد آن بسنده کنیم. بنا بر این، نمی توان از آن حکم در این جا که بحث دربارۀ خمر است، استفاده کرد.

گفتار هشتم: فروش مُسکر جامد

اشاره

آخرین مطلب از این فصل، دربارۀ بیع مسکر جامد است. شیخ انصاری رحمه الله در این جا قید «مایع» را آورده و می فرماید: یکی از چیزهایی که تکسّب به آن حرام است، هر مسکری است که مایع باشد.(1) آیا مقصود ایشان این است که تکسّب به مسکر جامد (تریاک و حشیش) حلال است؟

پاسخ این است که: نخستین نوع از انواع مکاسب حرام، چیزهایی است که کسب درآمد از آنها به خاطر نجاستشان، حرام است(2) ، (3) و در میان مسکرات، تنها مسکری که نجس است، مسکر مایع است. از این رو، مسکر جامد عنوان نجاست را ندارد و بدین جهت، از عنوان بحث خارج است. بر این اساس، قید «مایع» به خاطر مناسبت با عنوان بحث است و اگر بحث دربارۀ نجاسات نبود، قطعاً شیخ رحمه الله می فرمود: تکسّب به هر مسکری حرام است. بنا بر این، وجه این که شیخ رحمه الله قید «مایع» را در این جا آورده است، روشن شد.

بند نخست: تنقیح صورت مسئله

1. دانستیم که فارق اصلی بین مسکر مایع و جامد، این است که مسکر مایع (مانند خمر)، عنوان نجاست دارد؛ امّا مسکر جامع، عنوان نجاست ندارد. بنا بر این، مسئلۀ تکسّب به مسکر جامد، از عنوان «مایحرم لإجل نجاسته» خارج است؛ ولی بحث در