مکاسب محرمه: درس های خارج فقه حضرت آیه الله حاج شیخ محمدجواد فاضل لنکرانی دام ظله جلد دوم صفحه 192

ص:195

محقّق خوئی قدس سره به استناد آیات و روایات، سبّ الهۀ مشرکین را نیز از جملۀ مواردی می داند که نسبت به انجام حرام، ایجاد داعی می کند. چنان که در قرآن آمده است:

«وَ لا تَسُبُّوا الَّذِینَ یَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللّهِ فَیَسُبُّوا اللّهَ عَدْواً بِغَیْرِ عِلْمٍ»؛1 و معبودانی را که [مشرکان] به جای خدا می خوانند، دشنام ندهید که از سر دشمنی و نادانی، خداوند را دشنام دهند.

در مجمع البیان از قتاده نقل شده است که:

کانَ المُسلِمونَ یَسُبُّونَ أصنامَ الکُفّارِ، فَنَهاهُم عَن ذلِکَ لأن لا یسبّ اللّه؛(1) مسلمانان به بت های کفّار دشنام می دادند، پس خداوند ایشان را از این کار، نهی کرد تا کسی به خداوند دشنام ندهد.

از مسائلی که متأسّفانه زیاد اتّفاق می افتد، همین است که گاهی برخی از افراد، در اختلافات، طرف مقابل را سب می کنند و آن شخص هم با ناسزای دیگری، پاسخ می دهد و به این صورت دواعی حرام را بیشتر می کنند. در صحیحۀ ابن حجّاج بجلی آمده است که دو نفر یک دیگر را سب می کردند، امام علیه السلام فرمودند:

«البادی مِنهُما أظلَم وَ وِزرُه وَ وِزرُ صاحِبِهِ عَلَیهِ ما لَم یَعتَذِرُ إلی المُظلوُمِ؛(2) آن کسی که ابتدا سب را شروع کرده، ظالم تر است و اگر از مظلوم عذر خواهی نکند گناه خودش و گناه طرف مقابلش به گردن او است». به خاطر این که سبّ شخص نخست، زمینۀ سبّ طرف مقابل را فراهم کرده است.

8-5. نقد دیدگاه محقّق خوئی:

به نظر می رسد این که مسئلۀ مورد بحث، یعنی بیع روغن متنجّس به مشتری را از مصادیق ایجاد داعی برای ارتکاب حرام بدانیم، قابل قبول نیست؛ چون وقتی کسی