مکاسب محرمه: درس های خارج فقه حضرت آیه الله حاج شیخ محمدجواد فاضل لنکرانی دام ظله جلد دوم صفحه 206

ص:209

1- (1) . مصباح الفقاهه: ج 1 ص 125.
2- (2) . المکاسب المحرّمه: ج 1 ص 153.
3- (3) . همان.

که بر خلاف دیدگاه امام خمینی قدس سره و شیخ انصاری رحمه الله، التزام به وجه استحباب نیازمند شاهد و قرینه است، حال آن که دلیل و قرینه ای برای استحباب نیست. بنا بر این، جمع صحیح میان روایات این است که روایت مرسله را حمل بر کراهت استصباح زیر سقف کنیم، نه استحباب استصباح زیر آسمان، و بین این دو فرق روشنی وجود دارد.

این همان فتوای شیخ طوسی رحمه الله است که فرمود: «به نظر من استصباح زیر سقف مکروه است»؛ ولی مورد اعتراض ابن ادریس رحمه الله واقع شد.(1)

3- اشکال محقّق خوئی دربارۀ عدم امکان تقیید

ظاهراً نظر شیخ رحمه الله این است که چون تعداد روایات مطلق، زیاد است و این روایات در مقام بیان هم وارد شده اند، روایت مرسله نمی تواند آنها را مقیّد کند.(2) محقّق خوئی قدس سره با این که هم منکر عمل مشهور به روایت مرسله است (اشکال در صغرا)(3) و هم جبران ضعف سند به وسیلۀ عمل مشهور را انکار می کند (اشکال در کبرا)،(4) امّا در اشکال به شیخ رحمه الله می فرماید: اگر ما طبق مبنای شما این روایت مرسله را بپذیریم و مسئلۀ ضعف سند را با عمل مشهور جبران کنیم، این مرسله باید آن روایات مطلق را تقیید کند.(5) از نظر ایشان صِرف این که روایات مطلق، متعدّد است، سبب نمی شود که روایت مرسله نتواند آنها را مقیّد کند.

توضیح آن که: اگر تعداد روایات مطلق و مقیّد، اختلاف زیادی نداشته باشد، مثلاً یک روایت مطلق باشد و یک روایت مقیّد و هر دو به لحاظ سند و دلالت، صحیح باشند، روایت مقیّد روایت مطلق را تقیّد می زند. امّا اگر روایات مطلق به تعدادی باشند که یقین به صدور آنها حاصل شود، و در مقابل این روایات زیاد، یک روایت مقیّد وجود داشته باشد، در این صورت نظر شیخ رحمه الله این است که چون روایات مطلق