مکاسب محرمه: درس های خارج فقه حضرت آیه الله حاج شیخ محمدجواد فاضل لنکرانی دام ظله جلد دوم صفحه 307

ص:310

خرید و فروش نیست. در این مثال، ملکیت قبلی، سبب حیازت گوسفند بوده و نیازی به حیازت جدید نیست. از این رو، آن حقّ اختصاصی که در اثر حیازت قبلی، ثابت بوده است، در این جا باقی می ماند. پس این اشکال سوم هم وارد نیست.

بنا بر این، چنان که ملاحظه شد، هیچ یک از اشکالات سه گانۀ محقّق خوئی قدس سره بر اخبار سبق وارد نیست. بزرگانی از حاشیه نویسان مکاسب، مانند محقّق ایروانی قدس سره به همین اخبار سبق برای اثبات حقّ اختصاص تمسّک کرده اند؛(1) امّا محقّق خوئی قدس سره پس از بیان این اشکالات می گوید: «و من جمیع ما ذکرناه ظهر ما فی کلام المحقّق الإیروانی من الوهن؛ از همۀ آنچه گذشت، روشن می شود که کلام محقّق ایروانی سست است».(2) با توجّه به آنچه گذشت به نظر می رسد که بر خلاف نظر محقّق خوئی قدس سره، استناد محقّق ایروانی به روایات باب سبق، استناد درستی است و این روایات بر «حقّ اختصاص» دلالت دارند.

4- صحیحۀ عبداللّه بن سنان:

در کتاب وسائل الشیعه، حدیث دوم از باب 13 ابواب لقطه، روایتی از عبداللّه بن سنان نقل شده است:

عَن عِدَّهٍ مِن أصحابِنا عَن أحمَدَ بنِ مُحَمَّدٍ وَ سَهلِ بنِ زیادٍ جَمیعاً عَنِ ابنِ مَحبوبٍ عَن عَبدِ اللّهِ بنِ سِنانٍ عَن أبی عَبدِ اللّهِ علیه السلام قالَ: مَن أصابَ مالاً أو بَعیراً فی فَلاهٍ مِنَ الأرضِ، قَد کَلَّت وَ قامَت (وَ سَیَّبَها صاحِبُها مِمّا لَم یَتبَعهُ) فأخَذَها غَیرُهُ فأقامَ عَلَیها، وَأنفَقَ نَفَقَهً حَتَّی أحیاها مِنَ الکَلالِ وَمِنَ المَوتِ، فَهی لَهُ، وَلا سَبیلَ لَهُ عَلَیها، وَ إنَّما هی مِثلُ الشَّیءِ المُباحِ؛(3) امام صادق علیه السلام فرمود: اگر کسی مالی یا شتری را در بیابانی پیدا کند که خسته شده و از حرکت ایستاده و صاحبش آن را رها کرده باشد، چنانچه این شخص به آن حیوان