مکاسب محرمه: درس های خارج فقه حضرت آیه الله حاج شیخ محمدجواد فاضل لنکرانی دام ظله جلد دوم صفحه 390

ص:393

هیاکل عبادت است در آلات لهو نیست.(1)

2. «أو شیءٍ یکون فیه وجهٌ من وجوه الفساد».

یعنی هر چیزی که در آن، صورتی از صوَر فساد باشد.

3. «وکلّ منهی عنه ممّا یتقرّب به لغیر اللّه».

یعنی هر چیزی که موجب تقرّب انسان به غیر خدا و تقرّب به شیطان است.

4. «إنّما حرّم اللّه الصّناعه التی هی حرامٌ کلّها، الّتی یجیء منها الفساد محضاً نظیر البرابط و المضامیر و الشطرنج».

«برابط» جمع بربط است که یکی از سازهای موسیقی است؛ یعنی خداوند صناعاتی مانند ساختن مضمار و بربط و شطرنج را حرام کرده است.

5. «وکلّ ملهوٍّ به و الصلبان و الأصنام [...] فحرامٌ تعلیمه و تعلّمه و العمل به و أخذ الأُجره علیه و جمیع التقلّب فیه من جمیع وجوه الحرکات کلّها».

یعنی ساختن هر گونه ابزار لهو و صلیب و بت حرام است. همچنین آموزش و آموختن ساخت آنها و گرفتن اجرت بر آن نیز حرام است.

این پنج قسمت از روایت تحف العقول دلالت بر مدّعا دارد.

1- بررسی استدلال

این روایت در مباحث پیشین، مورد بررسی قرار گرفت و روشن شد که اگرچه امام خمینی، محقّق خوئی و بسیاری از فقهای معاصر قدس سرهم، سند این روایت را قبول ندارند و بر این باورند که این روایت قابل استدلال نیست - زیرا هم از نظر سند مرسل است و هم از نظر متن اضطراب دارد و فقط می توان به عنوان مؤیّد از آن استفاده کرد -؛ امّا بزرگانی مانند صاحب جواهر، شیخ انصاری، محقّق نائینی و سیّد یزدی قدس سرهم این روایت را قبول دارند و به آن استدلال می کنند و هیچ کدام از اشکالاتی که در سند و دلالت این روایت وارد می کنند، مانع از اخذ به آن نیست.(2) امّا در مورد استدلالی که در این جا به