مکاسب محرمه: درس های خارج فقه حضرت آیه الله حاج شیخ محمدجواد فاضل لنکرانی دام ظله جلد دوم صفحه 399

ص:402

نسبت به معامله ای که روی هیاکل عبادت برای غیر خدا انجام می شود، قبیح است.

ایشان سپس در ادامه می فرماید:

بل لو ادّعی أحدٌ القطع بأنّ الشارع الأقدس الذی لا یرضی ببیع الخمر وشرائها وعصرها ولعن بائعها ومشتریها وحرّم ثمنها وجعله سحتاً، لا یرضی بذلک فی الصنم ولا یرضی ببیعه وشرائه ونحوهما. بل یستفاد من الأدلّه أنّ تحریم ثمن الخمر وسائر المسکرات وتحریم بیعها وشرائها، للفساد المترتّب علیها، ومعلوم أنّ الفساد المترتّب علی الأوثان وبیعها وشرائها، أمّ جمیع المفاسد؛(1) بلکه می توان ادّعا کرد که قطعاً شارع مقدّسی که به خرید و فروش خمر و فشردن آن راضی نیست و بایع و مشتری آن را لعنت فرموده و ثمن آن را حرام کرده و آن را به عنوان سحت معرّفی نموده است، به خرید و فروش بت و معاملات دیگر در آن نیز راضی نیست؛ بلکه از ادلّه استفاده می شود که تحریم خمر و سایر مسکرات و تحریم خرید و فروش آنها، به خاطر فسادی است که بر آنها مترتّب می شود و روشن است که فسادی که بر بت ها و خرید و فروش آنها مترتّب می گردد، مادر همۀ فسادهاست.

مقصود امام خمینی قدس سره در این قسمت دوم، تنقیح مناط قطعی است. بر خلاف نظر اهل سنّت، تنقیح مناط ظنّی در استدلالات فقهی ما قابل قبول نیست. بیان امام خمینی قدس سره این است که وقتی شارع، خریدار و فروشندۀ خمر را لعنت می کند، قطعاً نسبت به بیع صنم نیز راضی نیست؛ زیرا ما یقین داریم که نهی شرع از بیع خمر و لعن خریدار و مشتری آن، به خاطر فسادی است که در خمر وجود دارد، حال آیا فسادی که بر بت و پرستش آن مترتّب می شود، از فساد خمر بیشتر نیست؟

سپس ایشان برای مطلب خود از روایات مؤیّد آورده است: