مکاسب محرمه: درس های خارج فقه حضرت آیه الله حاج شیخ محمدجواد فاضل لنکرانی دام ظله جلد دوم صفحه 423

ص:426

1- (1) . کتاب المکاسب: ج 1 ص 61 و 62..
2- (2) . اجماع استفاضه ای یعنی تعدادی از فقها نقل اجماع کرده اند که مقدارشان از حدّ خبر واحد بالاتر و از حدّ خبر متواتر کم تراست.
3- (3) . مقنعه: ص 587.

والشطرنج والنرد وما أشبه ذلک من آلات اللعب والقمار وبیعه وابتیاعه [...] حرامٌ؛(1) ساختن وسیله لهو و تجارت با آن حرام است. همچنین ساختن و خرید و فروش بت و صلیب و شطرنج و نرد و مانند آن از آلات قمار، حرام است.

3. شیخ طوسی:

وعمل الأصنام والصلبان والتماثیل المجمسّه والصور والشطرنج وسائر انواع القمار حتّی لعب الصبیان بالجوز فالتجاره فیها والتصرّف والتکسّب بها حرامٌ محظور؛(2) ساختن بت و صلیب و مجسّمه و صورت و شطرنج و سایر انواع قمار و حتّی بازی کودکان با گردو، حرام است. پس تجارت و تصرّف و تکسّب با آنها نیز حرام و ممنوع است.

4. محقّق حلّی:

ما یحرم لتحریم ما قصد به کآلات اللهو وآلات القمار کالنرد والشطرنج وما یفضی إلی المساعد علی محرّم کبیع السلاح لأعداء الدین؛(3) چیزهایی که حرمت آنها به خاطر حرمت آن کار قصد شده از آنهاست - مانند آلات لهو و آلات قمار همچون نرد و شطرنج - و آنچه به کار حرام کمک می کند - مانند فروختن سلاح به دشمنان دین - بیعشان حرام است.

چنان که مشاهده می شود، علمای قدیم همگی حکم به حرمت داده اند. از این رو متأخّران در این مسئله، قائل به اجماع مستفیض و اجماع محقّق هستند.

صاحب جواهر رحمه الله پس از بیان حکم می فرماید: «بلا خلافٍ أجده بل الإجماع بقسمیه علیه والنصوص؛(4) هیچ اختلافی در حرمت آن نیست و دلیل آن، هم اجماع منقول است و هم اجماع محصّل و هم روایات».