مکاسب محرمه: درس های خارج فقه حضرت آیه الله حاج شیخ محمدجواد فاضل لنکرانی دام ظله جلد دوم صفحه 445

ص:448

1- (1) . السرائر: ج 3 ص 577.
2- (2) . تحف العقول: ص 346.
3- (3) . عوالی اللئالی: ج 2 ص 110، ح 301.

باشد؛ یعنی بگوییم هر چیزی که آلت قمار باشد، آلت لهو هم هست، هرچند روشن است که آلات قمار، شامل آلات لهو نیست؛ زیرا برخی از آلات لهو، ابزار موسیقی اند که قطعاً ارتباطی با قمار ندارد.

اگر این احتمال را بپذیریم، آن گاه تمام دلایلی که در باب حرمت بیع قمار خواندیم در این جا هم جریان دارد. بنا بر این، جریان دلایل خاصّ آلات قمار در بحث آلات لهو، به این بستگی دارد که قمار و لهو را چگونه معنا کنیم. در این جا به عنوان مبنا و اصل موضوعی می گوییم که اگر هر چیزی که آلت قمار است، آلت لهو هم باشد، تمام دلایلی که در باب آلات قمار برای حرمت تکلیفی و وضعی آوردیم، در بحث آلات لهو نیز جریان پیدا می کند؛ امّا اگر نسبت آلات قمار و آلات لهو، نسبت تباین باشد، آن گاه این اشکال به کلام شیخ رحمه الله وارد می شود که شما چطور می گویید: «لجمیع ما تقدّم فی المسأله السابقه»، حال آن که در مسئلۀ سابق، روایاتی در خصوص نرد و شطرنج و «کلّ ما قومِر به» بود که ربطی به آلات لهو ندارد.

ب) بررسی دلایل خاص

1- روایت أبی أمامه

ظاهراً تنها روایتی که در خصوص آلات لهو موجود است، روایتی است در مستدرک از ابی الفتوح رازی رحمه الله که از ابی امامه نقل شده است:

عن رسول اللّه صلی الله علیه و آله: إنَّ اللّهَ تَعالَی بَعَثَنی هُدًی وَرَحمَهً لِلعالَمینَ وَأمَرَنی أن أمحُوَ المَزامیرَ وَالمَعازِفَ وَالأوتارَ وَالأوثانَ وَأُمُورَ الجاهِلیهِ - إلَی أن قالَ - إنَّ آلاتِ المَزامیرِ شِراؤُها وَبَیعُها وَثَمَنُها وَالتِّجارَهُ بِها حَرامٌ؛(1) پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: خداوند مرا به عنوان هدایت و رحمت برای همه فرستاده و به من امر کرده که معازف و مزامیر و اوتار و آنچه را که در جاهلیت ستایش می شد