مکاسب محرمه: درس های خارج فقه حضرت آیه الله حاج شیخ محمدجواد فاضل لنکرانی دام ظله جلد دوم صفحه 467

ص:470

فصل ششم: بیع «دراهم مغشوشه»

اشاره

فرع بعدی که شیخ انصاری رحمه الله در نوع دوّم از مکاسب محرّمه مطرح می کند و حرمتش به خاطر این است که فقط کار حرام از آن قصد می شود، بحث دربارۀ «دراهم مغشوشه» است. «دراهم مغشوشه» دراهمی است که در آن نقره و غیره نقره مخلوط شده است و یا دراهمی که زمانی رایج بوده، ولی اکنون از رواج خارج شده و دیگر در جامعه مورد معامله قرار نمی گیرد.

«غشّ در معامله» یکی از محرّمات است و ان شاء اللّه بحث مفصّلش در جای خود مطرح خواهد شد؛ امّا آنچه که در این جا مورد بحث است، دو مطلب است:

نخست این که آیا می توان از دراهم مغشوشه به عنوان تزیین استفاده کرد یا نه؟

دوم این که آیا می توانیم خودِ این دراهم را متعلّق معاوضه قرار دهیم یا نه؟

شیخ انصاری قدس سره دربارۀ خرید و فروش دراهم مغشوشه می نویسد:

ومنها الدراهم الخارجه المعموله لأجل غشّ الناس، إذا لم یفرض علی هیئتها الخاصّه منفعه محلّله معتدّ بها مثل التزئین أو الدفع إلی الظالم الذی یرید مقداراً من المال کالعشّار ونحوه بناء علی جواز ذلک وعدم وجوب إتلاف مثل هذه الدراهم ولو بکسرها من باب دفع مادّه الفساد؛(1) یکی دیگر از موارد حرمت [که