حکم ظاهری : پذیرش یا انکار؟ صفحه 191

ص:198

گفتار هشتم: وجه هشتم (راه حل محقّق نائینی) و بررسی آن

وجه هشتم

اشاره

همان گونه که در ابتدای بحث وجوه جمع حکم واقعی و ظاهری اشاره نمودیم، محقّق نائینی به طور کلّی محذورات تعبّد به ظن را منحصر به دو محذور ملاکی و خطابی می داند. مراد ایشان از محذور ملاکی همان تفویت مصلحت و القای در مفسده است. ما به این بیان محقّق نائینی اشکال کرده و گفتیم: تفویت مصلحت و القای در مفسده را نمی توان محذور ملاکی دانست بلکه این محذور، به لوازم خطاب مربوط می شود. بر این اساس آن چه در این مقام از محقّق نائینی نقل خواهد شد صرفاً محذور خطابی است و راه حل ایشان در باب محذور القای در مفسده و تفویت مصلحت را در بخش مستقلی به همراه سایر راه حل ها مورد بررسی قرار خواهیم داد.

به هر حال، یکی از وجوه جمع حکم واقعی و ظاهری، راه حلی است که محقّق نائینی ارائه داده است. البته آن چه که مقرِّر ایشان در «فوائد الأصول»(1) بیان کرده با آن چه