حکم ظاهری : پذیرش یا انکار؟ صفحه 257

ص:264

گفتار چهارم: وجه چهارم (راه حل برگزیده)

اشاره

این راه حل برگرفته از نکاتی است که از کلمات بزرگان استخراج شده و اساس آن به امام رحمه الله مربوط می باشد. بر اساس این راه حل، به طور کلّی اگر شارع ما را به ظنون و امارات متعبّد نکند و طرق ظنی را چه در حال انسداد باب علم و چه در حال انفتاح حجت قرار ندهد و همۀ مکلّفین را به تحصیل علم و یقین نسبت به احکام واقعی وادار کند، مفسدۀ عظیمی به دنبال خواهد داشت که نمی توان به آن ملتزم شد. به این منظور لازم است این مطلب هم در فرض انفتاح و هم در فرض انسداد تبیین شود. این راه حل، نظیر راه حلی است که در گذشته برای رفع محذورات سه گانه بیان کردیم.

الف) در حال انفتاح

اشاره

اگر کسی بخواهد در زمان انفتاح (یعنی عصر ائمه علیهم السلام که امکان دسترسی به امام معصوم علیه السلام وجود دارد) به احکام واقعی عالم شود، می تواند از امام علیه السلام سؤال کند. حال اگر شارع در زمان انفتاح، مکلّفین را به امارات ظنی متعبّد نکند و امارات و طرق را برایشان حجت قرار ندهد، باید آن ها را به یکی از راه های سه گانه ای که بیان می شود، ملزم نماید؛ به عبارت دیگر، با توجه به این که انسان ها مانند بهایم نبوده و تکالیفی برای