بررسی فقهی بلوغ دختران صفحه 103

ص:120

2. «وفی الخصال، عن الحسن بن محمد السکونی، عن الحضرمی، عن ابراهیم بن ابی معاویه، عن ابیه عن الاعمش، عن ابن ظبیان، قال: اتی عمر بامرئه مجنونه قد زنت فامر برجمها، فقال علی علیه السلام: اما علمت ان القلم یرفع عن ثلثه: عن الصبی حتی یحتلم وعن المجنون حتی یفیق وعن النائم حتی یستیقظ»؛(1)

«عمر در مواجهه با زن دیوانه ای که زنا کرده بود دستور به رجم او داد. سپس علی علیه السلام فرمود: آیا نمی دانی که قلم (تکلیف) از سه گروه برداشته شده است: از بچه تا زمانی که محتلم شود و از دیوانه تا زمانی که بهبود پیدا کند و از شخص خواب تا زمانی که بیدار شود».

تعبیر «الیتیم» در روایت اول و تعبیر «الصبی» در روایت دوم اطلاق داشته و شامل پسران و دختران می شوند و قرینه ای هم بر اختصاص وجود ندارد. ادعای ظهور کلمه «الصبی» در «پسر» هم صحیح نیست. به علاوه عمومیت دو واژۀ «مجنون» و «نائم» قرینه بر عمومیت واژۀ «صبی» نیز هست، به ویژه آن که مورد روایت دوم خصوص زن است.

3. «عبدالله بن جعفر الحمیری (فی قرب الاسناد) عن عبدالله بن الحسن، عن علی بن جعفر عن اخیه، موسی بن جعفر علیه السلام قال: سألته عن الیتیم، متی ینقطع یتمه؟ قال علیه السلام: اذا احتلم وعرف الاخذ والاعطاء».(2)