بررسی فقهی بلوغ دختران صفحه 15

ص:32

1- (1) تاج العروس، ج 8، ص 256.
2- (2) صحاح اللغه، ج 5، ص 1903.
3- (3) اقرب الموارد، ج 1، ص 226.
4- (4) مفردات الفاظ القرآن، ص 129.

از مجموع مطالب فوق معلوم می شود، حُلم و احتلام به معنای رؤیا و چیزی است که در خواب دیده می شود. لکن نمی توان استعمال این الفاظ را در رؤیت شیء خاصی در خواب؛ مانند مباشرت و آمیزش یا رؤیت لذت و امثال آن منکر شد، اعم از این که انزال صورت بگیرد یا نگیرد. هم چنین احتلام الصبی به معنای ادراک الصبی و بلوغ الصبی نیز آمده است. البته بعید نیست این معنا در عرف خاص متعارف بوده، نه آن که معنای لغوی باشد.

به هر حال مقصود کشف معنای این الفاظ در ادلۀ شرعی است، نه کشف معنای حقیقی.

ج) ادراک در لغت

در لسان العرب ادراک این چنین معنا شده است:

«والادراک: اللحوق یقال مشیت حتی ادرکته... وادرک الغلام وادرک الثمرای بلغ».(1)

طبق این بیان ادراک به معنای لحوق و وصول به چیزی است. وقتی گفته می شود «مشیت حتی ادرکته» یعنی راه رفتم تا به او ملحق شدم. ادراک غلام نیز به معنای بلوغ است.

در تاج العروس ضمن نقل معنای لحوق برای ادراک می گوید:

«ادرک الشیء بلغ وقته وانتهی».(2)

«ادراک الشیء یعنی آن که وقت آن چیز رسیده و پایان یافته است».