بررسی فقهی بلوغ دختران صفحه 158

ص:175

صاحب جواهر در این رابطه می فرماید:

«... ان الظاهر اراده الاشاره الی التمییز مما ذکر فی بعض النصوص من بلوغ خمسه اشبار وقوی واطاق الشفره ونحو ذلک لا ان ذلک شرطا خصوصا بعد عدم القائل به».(1)

«... ظاهراً ذکر خصوصیاتی مانند پنج وجب قد و قدرت و توانایی به دست گرفتن چاقو و امثال آن، اشاره به تمییز کودک دارد نه آن که این امور شرط باشد، به خصوص آن که کسی قائل به اعتبار این امور نیست».

ممکن است اعتبار این امور بدان جهت باشد که بدین وسیله اطمینان به ذبح با شرایط کامل از جمله بریدن رگهای چهارگانه حاصل شود. به خصوص آن که مضمون روایت محمد بن مسلم موید این مطلب است. موید دیگر این که گاهی حکم به عدم حلیت ذبیحه کودک می شود به این دلیل که شرایط لازم تذکیه احراز نشده، در حالی که باید تذکیه احراز گردد و اصاله الصحه در فعل کودک هم جاری نیست.

توجیه دوم

توجیه دیگر این است که این اندازه از قد در واقع حاکی از سن تکلیف یعنی نه سالگی است. آیت الله خوئی این مطلب را در ذیل روایتی دیگر در مورد پسران ذکر کرده(2) ولی می توان آن را دربارۀ دختران هم بیان کرد. ایشان می فرماید:

«لابد من حمل الروایه علی معرفیه وصوله سن البلوغ وهو خمس عشره ولا یبعد ان یکون هذا هو الغالب والا فلابد