بررسی فقهی بلوغ دختران صفحه 164

ص:181

امثال آن، نهایتاً موجب ظن به حصول بلوغ می شوند؛ چون ملازمه ای که موجب یقین به آن شود بین آن ها وجود ندارد و دلیلی بر اعتبار آن ها بخصوص نیست، بلکه دلیل بر خلاف آن قائم است. و ادعای این که این امور هم مانند رویش موی زبر زهاری می باشند مردود است چون فارق بین آن ها دلیل است که در مورد انبات دلیل داریم ولی در مورد آن ها دلیل نداریم».

به نظر می رسد این سخن صاحب جواهر منافاتی با بیان کاشف الغطاء ندارد؛ چون طبق نظر کاشف الغطاء اگر از این نشانه ها و علایم یقین به بلوغ حاصل شود، باید بر طبق آن عمل کرد ولی صاحب جواهر می فرماید: از این نشانه ها نهایتاً ظن پیدا می شود. پس در کبری با هم اختلافی ندارند. در مورد صغری نیز کاشف الغطاء از این که آیا از این موارد علم پیدا می شود یا ظن، سخنی به میان نیاورده است.

به هر حال کسی از فقها بر طبق این امارات فتوی نداده و حق همان است که کاشف الغطاء فرموده است.