بررسی فقهی بلوغ دختران صفحه 197

ص:214

1- (1) وسائل الشیعه، ج 12، ص 268، باب 14 از ابواب عقد البیع و شرائط، ح 3.
2- (2) تهذیب الاحکام، ج 4، ص 150، ح 405.
3- (3) عیون اخبار الرضا، 252، باب 55، ح 1.
4- (4) جواهر الکلام، ج 26، ص 35.

«ظاهر اکثر اصحاب آن است که روایت او را حسن می دانند نه صحیح، بلکه در آن چه از مسالک حکایت شده تصریح به این مطلب شده است. شهید می گوید: این که در کلام برخی اصحاب این روایت را به وصف صحت توصیف کرده اند، مقصود صحت اضافیث است نه حقیقی».

در هر صورت این روایت معتبر است لکن صاحب جواهر اشکالی در مورد دلالت این حدیث ایراد کرده که محصّل آن این است:

الفاظ این حدیث اختلاف دارند و متن آن مضطرب است؛ چون روایت وشاء بلوغ را متوقف بر دخول در 14 سالگی نموده، در حالی که مدعا این است که بلوغ به 13 سالگی تحقق پیدا می کند و بین این دو فرق است.

ولی این اشکال وارد نیست؛ چون اگر ملاک بلوغ اکمال سن باشد دیگر فرقی بین دو عنوان نیست. بر این اساس مراد از 13 سالگی اکمال آن می باشد که عین دخول در 14 سالگی است. پس اشکال صاحب جواهر مردود است.

از مجموع آن چه گفته شد، می توان نتیجه گرفت که عمار ساباطی در نقل این روایت متفرد نبوده و عبدالله بن سنان نیز آن را نقل کرده است.

حال این که با این دسته از روایات چه باید کرد و آیا بین این دسته و بقیه روایات تعارضی وجود دارد یا خیر و اگر تعارضی بود چگونه باید آن را حل نمود، مسئله ای است که در آینده به آن خواهیم پرداخت.

دستۀ چهارم

در یک روایت زمان احتلام 14 سالگی قرار داده شده است:

«محمد بن الحسن، باسناده عن احمد بن محمد بن عیسی،