بررسی فقهی بلوغ دختران صفحه 239

ص:256

برخی احتمال داده اند که قید تزویج و حمل شاید صرفاً برای رفع حجر باشد، نه تحقق بلوغ و این به معنای تفکیک این دو از یکدیگر است.

هم چنین صاحب ریاض در ذیل عبارت «وفی روایه اخری بلوغ عشره»، می فرماید:

«وهی کثیره وارده فی الطلاق والوصیه لکنها غیر صریحه فی تحقق البلوغ به بل ولا ظاهره، لاحتمال اراده رفع الحجر عنه فی الامور المذکوره».(1)

«و این روایات در باب طلاق و وصیت زیاد است ولی صریح در این نیست که بلوغ به سبب آن محقق می شود بلکه ظاهر در آن هم نیست چون ممکن است از آن اراده رفع حجر در این امور شده باشد».

طبق این بیان مسئلۀ رفع حجر غیر از مسئلۀ بلوغ است و واضح است که در این جا غیر از بلوغ، رافع دیگری برای حجر مطرح نیست. پس معلوم می شود به نظر ایشان بلوغ رافع حجر با بلوغ مثبت تکلیف متفاوتند.

به هر حال هرچند این مسئله اجماعی نیست ولی اصل اشکال صاحب جواهر بر فیض کاشانی وارد است.

اشکال دوم

طبق برخی روایات، تکالیف بر دختر 9 ساله واجب و وقت کتابت حسنات و سیئات این زمان دانسته شده و برخی نیز حد بلوغ دختر را 9