بررسی فقهی بلوغ دختران صفحه 24

ص:41

هم چنان محجور باقی می ماند، هرچند به سن پانزده سالگی رسیده باشد و من گمان نمی کنم بتوان به این امر ملتزم شد. اگرچه فقها به حصول این کمال قبل از رسیدن به این حد از سن ملتزم شده اند».

به هر حال، همان گونه که اشاره شد برخی از فقها مسئلۀ «سن» را نیز مطرح کرده اند؛ چنان چه صاحب جواهر رحمه الله در بحث استصحاب عدم بلوغ در پاسخ شبهه ای می فرماید:

«ولکنه خلاف ما علیه الاصحاب من ان السن بلوغ فی الشرع».(1)

اساس آن شبهه بر این استوار است که مراد از بلوغ همان بلوغ حُلم و کمال طبیعی انسان است و امور مذکور علامت های آن می باشند، حتی سن که کاشف از رسیدن به آن کمال طبیعی است. ایشان در پاسخ فرموده: این بر خلاف نظر اصحاب است که سن را در شرع، بلوغ می دانند.

بدیهی است این مطلب با آن چه سابقا از ایشان نقل شد متفاوت است ولی می توان به نوعی بین این دو عبارت جمع کرد.

بر اساس آن چه تاکنون ذکر شد می توان نتیجه گرفت که از دیدگاه فقها بلوغ عبارت از بلوغ جنسی و هم چنین رسیدن به سن خاص و در یک جمله وصول به حد تکلیف است.

نتیجۀ کلی

بلوغ دارای سه اصطلاح است:

1. بلوغ جنسی که همان کمال طبیعی انسان و آمادگی او برای