بررسی فقهی بلوغ دختران صفحه 246

ص:263

1- (1) این راه حل توسط حضرت آی الله شیخ یوسف صانعی ارائه شده و آن چه به عنوان نظر ایشان در این نوشتار آمده، مطالبی است که در درس ارائه شده و یکی از شاگردان معظم له آن را در اختیار اینجانب قرار داده است.
2- (2) وسائل الشیعه، ج 1، ص 30، باب 4 از ابواب مقدمه العبادات، ح 2.
3- (3) وسائل الشیعه، ج 14، ص 209، باب 6 از ابواب عقد النکاح، ح 9.

سالگی باقید ازدواج و دخول ملاک قرار گرفته؛ یعنی دختری که 9 ساله شده و قابلیت شوهر کردن داشته باشد و به عبارت دیگر به حدی از رشد بدنی رسیده باشد که بتواند شوهرداری کند، بالغ شده است.

دلیل بر این مطلب آن است که در این روایت آمده: «اذا تزوجت ودخل بها» و این برای احتراز است چون اصل در قیود احتراز است. پس منظور دختر 9 ساله ای است که دارای رشد بدنی و عقلی بوده، هرچند ازدواج نکرده باشد. به نظر ایشان دختری که به این حد رسیده قهرا سایر علایم مانند روییدن موی زهاری یا حیض هم در او آشکار می شود.

اما در مورد موثقۀ عبدالله بن سنان(1) ایشان می گوید: عبارت «کذلک» در ذیل روایت در مورد دختر اشاره دارد به آن چه در صدر روایت در مورد پسر بچه گفته شده است؛ یعنی: «همان گونه که حسنات و سیئات پسر در 13 سالگی نوشته می شوند، در مورد دختر نیز این چنین است». این مطلب در مورد پسران مردود است و لذا در مورد دختر نیز حجت نیست؛ چون مشار الیه کالعدم است. به علاوه در ذیل روایت، عبارت «وذلک انها تحیض لتسع سنین» آمده و این ظهور در علیت دارد. بر این اساس معنای روایت این است که دختر در سن 9 سالگی بالغ می شود؛ زیرا در این سن حیض می بیند و هنگامی که حائض شد، در واقع به رشد لازم رسیده ولی اگر حیض نشود به این معنا است که او هنوز ضعیف بوده و رشد لازم را پیدا نکرده است، هرچند به 12 سالگی هم رسیده باشد.