بررسی فقهی بلوغ دختران صفحه 258

ص:275

«در روایات، بلوغ دختر را 9 سالگی دانسته اند ولی ما با بررسی زمان صدور روایات و ویژگی هایی که دختران آن زمان دارا بودند، می توانیم از راه تحول اجتهاد بگوییم: روایات نظر به دختران آن زمان دارد، نه به آن هایی که در زمان های بعدی متولد می شوند؛ یعنی حاصل شدن بلوغ در 9 سالگی برای دختران آن زمان بوده؛ زیرا دختران در روزگار معصومین در 9 سالگی به نشانه های بلوغ که حیض و حمل باشد دست می یافتند و اغلب آن ها در سن یاد شده عادت ماهانه می شدند. پس می توان گفت: 9 سالگی برای حاصل شدن بلوغ آن ها موضوعیت ندارد بلکه طریقیت دارد. در آن زمان که 9 سال گفته شد، از باب تعیین مصداق بوده است. پس معیار و میزان برای پیدایش بلوغ، عادت ماهانه است نه 9 سالگی؛ مثلاً خرید و فروش خون زمانی جایز نبود؛ چون از مصادیق اشیایی بوده که منفعت محلّله و ارزش عقلایی نداشتند ولی امروز خرید و فروش آن جایز است؛ چون ویژگیهای موضوع و نوع استفاده از آن تغییر کرده و از مصادیق چیزهایی شده که منفعت محلّله و ارزش عقلایی دارند.

به نظر ایشان مانحن فیه نیز از این قبیل است؛ یعنی موضوع عبارتست از رسیدن به سن 9 سالگی و حکم هم عبارتست از ثبوت تکالیف و از آن جا که ملاک تعلق تکلیف به دختر 9 ساله حیض است و در زمان های گذشته دختران در 9 سالگی حیض می شدند، لذا تکالیف بر آن ها ثابت بود ولی امروزه که دختران در این سن حیض نمی شوند، پس تکالیف بر آن ها ثابت نیست.

در مرحلۀ دوم ایشان می گوید: