بررسی فقهی بلوغ دختران صفحه 260

ص:277

اشکال اول

معنای سخن ایشان در مرحلۀ اول که گفت: «ما می توانیم از راه تحول اجتهاد با تحول زمان، بگوییم روایات به دختران آن روزگار که معمولاً در 9 سالگی عادت ماهانه می شدند، نظر دارد»، با توجه به مقدمه ای که بیان کرده و موردی که اشاره نموده، (جواز خرید و فروش خون)، این است که در ما نحن فیه چون موضوع عوض شده پس حکم نیز تغییر کرده است. لکن به نظر می رسد چنین تنظیری صحیح نباشد؛ چون در مورد خون، ملاک و مناط حکم کشف شده؛ یعنی ملاک صحت و بطلان خرید و فروش خون، وجود و عدم منفعت محللّه عقلایی می باشد که از ادله استفاده شده است. لذا با تغییر نوع استفاده از خون، حکم نیز تغییر پیدا می کند ولی در این مسئله این چنین نیست؛ به عبارت دیگر اگر از ادله استفاده شود ملاک ثبوت تکالیف بر دختر فقط حیض است و نه هیچ امر دیگری، این سخن صحیح است ولی این اول کلام است.

اشکال: مؤثقه عمار ساباطی و روایت عبدالله بن سنان، برای اثبات انحصار ملاک در حیض کافی است و از این دو روایت و برخی روایات دیگر استفاده می شود مناط حیض است.

پاسخ: در مقابل روایاتی داریم که دلالت می کند بر اینکه رسیدن به 9 سالگی ملاک است و حتی در برخی از آن ها تصریح به ثبوت تکلیف شده، هرچند حیض یا احتلام محقق نشده باشند. آن گاه با وجود این روایات چگونه می توان احراز کرد ملاک ثبوتِ تکلیف فقط حیض است؟