بررسی فقهی بلوغ دختران صفحه 265

ص:282

صاحب جواهر در مقام رد کسانی که برای عدم علامیت انبات استدلال می کنند که بلوغ غیر مکتسب است ولی انبات گاهی به معالجه قابل اکتساب است، می فرماید: این سخن صحیح نیست و بهتر است این گونه استدلال شود که انبات تدریجی الحصول ولی بلوغ دفعی الحصول است.(1)

نظیر این بیان را فخر المحققین در ایضاح نیز ذکر کرده است. ایشان می فرماید:

«والبلوغ آنی وما هو علی التدریج لایکون عله للانی».(2)

«بلوغ حقیقی دفعی است و چیزی که تدریجی باشد نمی تواند علت یک امر دفعی و آنی قرار گیرد».

اشکال دوم

بر فرض که بلوغ به این معنا باشد، این که 9 سالگی امارۀ مراحل اولیه آن بوده جز با بیان شارع به دست نیامده و این در واقع به معنای تعبدی بودن این اماره است؛ زیرا به طور قطع رشد جسمی و فکری قبل از 9 سالگی نیز بوده و اساساً از ابتدای تولد این رشد شروع و ادامه پیدا می کند و هیچ دلیلی وجود ندارد مبنی بر این که این زمان دوره آغاز تغییرات گسترده در ساختمان بدن و روح انسان است. هم چنین به چه دلیل ادعا می شود که حیض و انبات اماره مراحل متأخر بلوغ می باشند؟ البته در این که با تحقق حیض تقریباً رشد بدنی دختر کُند می شود، بحثی نیست ولی قرار دادن آن به عنوان مرحلۀ متأخر رشد صحیح نیست.