بررسی فقهی بلوغ دختران صفحه 269

ص:286

آن که در بعضی روایاتِ 9 سالگی، حکم ازدواج مترتب بر این سن شده و از آن جا که ازدواج یک امر تعبدی نیست و قبل از آن هم تزویج برای ولی مشروع است، پس سن هم یک امر تعبدی نیست 4. ذکر رشدِ قد در برخی روایات 5. استفاده از برخی تحقیقات روانشناسی 6. کیفیت تشریع در قرآن که هیچ سنّی را مطرح نکرده است.

او سپس در مرحلۀ دوم می گوید: «بر فرض پذیرش 9 سالگی به عنوان اماره تعبدی، هیچ دلیلی نداریم که 9 سالگی مرحلۀ بلوغ باشد؛ چون در اکثر روایات 9 سالگی حکم خاصی ذکر شده؛ مانند اقامه حدود، تصرف در اموال، جواز همبستر شدن، خروج از یتم و کودکی، نظر دادن در امر ازدواج و...، و تعمیم آن به مسائل دیگر مثل وجوب روزه، حج، زکات، پوشش، نماز و... محتاج دلیل است. پس حتی اگر بپذیریم 9 سالگی اماره تعبدی است این نشان دهندۀ ثبوت برخی احکام است، نه همۀ احکام».

ایشان در مرحلۀ سوم می گوید: «با صرف نظر از دو مرحله گذشته و پذیرش این که 9 سالگی اماره تعبدی برای ثبوت همۀ تکالیف است، این ادله معارض دارد و لذا تعارض بین روایات 9 سالگی و روایات 13 سالگی است؛ چون به نظر ایشان روایات 7 سالگی اشکالات متعدد سندی و دلالی داشته و به آن عمل نشده و روایات 10 سالگی نیز، اختصاص به همبستری با دختران دارد و قابل تعمیم نیست. پس بین این دو دسته از احادیث تعارض واقع می شود ولی احادیث دال بر 13 سال مقدم می شوند؛ زیرا در سند و دلالت آن ها هیچ ایرادی نیست ولی