بررسی فقهی بلوغ دختران صفحه 271

ص:288

برای بسیاری از آن ها توجیهاتی ذکر شده و ما سابقاً به آن ها اشاره کردیم؛ مثل تردید در تحدید سن. برخی از روایات نیز به جهت اشکالات اساسی که در متن و سند آن ها وجود دارد، کنار گذاشته شدند و لذا قرینیت ندارند. تحقیقات روانشناسان نیز که وی بدان اشاره کرده معارَض به تحقیقات برخی دیگر از این صنف است.

اما مسئلۀ عدم ذکر سن خاص در قرآن نیز دلیل بر عدم اعتبار آن نمی باشد؛ زیرا در موارد بسیاری اعتبار بعضی امور و شرایط از روایات استفاده می شود. ما نحن فیه نیز از این قبیل است.

اشکال دوم

در مرحلۀ دوم ایشان گفته است: «بر فرض پذیرش 9 سالگی به عنوان اماره تعبدی، برخی احکام برای دختر ثابت می شود، نه همۀ احکام». اشکال این است که در برخی از روایاتِ تسع تعبیر بالغ شدن برای دختر 9 ساله بکار رفته که این نشان دهنده ثبوت همۀ احکام است. از جمله در روایت ابن ابی عمیر آمده: «فاذا بلغت تسعا فقد بلغت». (1) در روایت دیگر از ابن ابی عمیر هم این گونه وارد شده: «حدّ بلوغ المرئه تسع سنین». (2) ایشان هم چنین اشکال کرده و گفته: بلوغ در روایات معمولاً همراه با مضاف الیه می آید و بدون آن معمولاً استعمال نمی شود. بر همین اساس معنای این روایات مجمل می شود. پاسخ این است که این صرفاً یک ادعای بدون دلیل است؛ چون این روایت معتبر