بررسی فقهی بلوغ دختران صفحه 282

ص:299

پاسخ

این امر به عنوان یک تالی فاسد برای راه حل مذکور نمی باشد؛ زیرا موضوع ضابطه دوم جهل به سن است و آنچه مطرح شد در حقیقت تجاهل است نه جهل.

اشکال ششم

اعتبار وقت امکان در حیض به این معنا است که تا دختر به سن 9 سالگی نرسیده، اگر خون ببیند حکم به حیضیت آن نمی شود، هرچند واجد شرایط و صفات حیض باشد؛ زیرا وقت امکان به حسب روایات 9 سالگی است. حال چگونه است که با ظهور حیض حکم به بلوغ می شود و به عنوان نشانۀ بلوغ در فرض جهل به سن پذیرفته می شود؟ این دو مطلب با هم سازگاری ندارد؛ چون معنای جهل به سن این است که مشخص نیست دختر به 9 سالگی رسیده یا خیر و این بدین معنا است که وقت امکان برای ما معلوم نشده و تا وقت امکان محرز نشود، حکم به حیضیت معنی ندارد. آن گاه چگونه حیض می تواند نشانۀ بلوغ باشد؟ پس اساساً اعتبار وقت امکان در حیض با جهل به سن منافات دارد و لذا حیض نمی تواند به عنوان نشانۀ بلوغ در فرض جهل به سن پذیرفته شود. لذا این راه حل مبتلا به اشکال است.

این اشکال مهم ترین اشکالی است که می تواند بر این راه حل وارد شود و به نظر می رسد نمی توان پاسخ قانع کننده ای برای آن یافت. البته این اشکال بر راه حل ششم نیز وارد است ولی نکتۀ قابل توجه آن است که این ایراد خللی در ملاک و معیار ثبوت تکالیف در 9