بررسی فقهی بلوغ دختران صفحه 285

ص:302

پاسخ

این بیان از جهاتی مخدوش است:

اولاً: با وجود اطلاقات و عمومات ادلۀ تکالیف نوبت به اجرای این اصول نمی رسد؛ زیرا تمسک به اصل در صورتی مجاز است که دلیلی در کار نباشد، در حالی که مقتضای اطلاقات و عمومات ادلۀ تکالیف، ثبوت تکلیف بر همۀ افراد، اعم از صبی ممیز و بالغ می باشد. لذا جایی برای جریان این اصول نیست.

ثانیاً: با قطع نظر از اشکال فوق، تمسک به استصحاب عدم ازلی صحیح نیست؛ زیرا این اصل مفید اتصاف موضوع به عدم نمی باشد بلکه آن چه در این مقام ممکن است استصحاب عدم نعتی است.

ثالثاً: تمسک به اصل تأخر حادث نیز ناتمام است؛ چون مورد این اصل جایی است که یقین به وجود حادث در زمانی حاصل است و شک در وجود آن قبل از این زمان پیدا می کند. آن گاه حکم به استصحاب عدم حادث قبل از این زمان می شود و لازمه عقلی این استصحاب، تأخر حدوث این حادث است. بنابراین اصل مثبت می شود. به علاوه، این اصل بازگشت به استصحاب می کند و اصل مستقلی نیست.

هم چنین مشخص نیست که مراد از استصحاب در کلام ایشان چیست؟ اگر مراد استصحاب عدم ازلی باشد که اشکالش بیان شد، لکن اگر منظور استصحاب عدم نعتی باشد اجرای آن ممکن است.

اشکال هشتم

اشاره

چنان چه سن 9 سالگی مبدأ ثبوت تکلیف برای دختران باشد، مشکل