بررسی فقهی بلوغ دختران صفحه 286

ص:303

این است که دختران در این سن توانایی انجام تکالیف شرعی را ندارند. این مشکل به خصوص در مورد حدود و قصاص دو چندان می شود. بدیهی است این اشکال تنها متوجه راه حل مختار نبوده بلکه به طور کلی متوجه همۀ کسانی است که 9 سالگی را مبدأ ثبوت تکلیف قرار داده اند. پس اساساً این ملاک قابل پذیرش نیست.

پاسخ

با ملاحظۀ چند نکته می توان به این اشکال پاسخ داد:

نکتۀ اول: به طور کلی تکالیف الزامی بر سه دسته اند: برخی تکالیف صرفاً در حوزه اعمال خصوصی بوده و هیچ بازتاب اجتماعی ندارند. بعضی تکالیف نیز هرچند در حوزه اعمال خصوصی قرار می گیرند ولی دارای بازتاب های اجتماعی می باشند. دسته سوم از تکالیف به طور کلی در حوزه اعمال عمومی می گنجند و در حقیقت اجتماعی هستند.

در بین تکالیف فردی آن چه ممکن است برای دختر 9 ساله مشکل آفرین باشد، مسئلۀ روزه است و الا بقیه تکالیف فردی به گونه ای نیستند که خارج از طاقت و توان دختران در چنین سنی باشند؛ زیرا چه بسا زحمت برخی از کارهایی که کودکان معمولاً در این سنین انجام می دهند، از بسیاری از تکالیف شرعی کمتر نیست. بسیاری از اعمال و رفتار کودکان در مدرسه و خارج از آن حتی جنبه الزام دارد.

پس نمی توان گفت نفس الزام برای دختر 9 ساله مناسب نیست. اما در مورد روزه نیز، چنان چه کسی برای انجام این عمل ناتوان باشد،