بررسی فقهی بلوغ دختران صفحه 295

ص:312

این دلیل نیز ناتمام است؛ چون در روایات تسع چنین تصریحی وجود ندارد، هرچند در برخی روایات مانند روایات 13 سالگی به این مسئله اشاره شده است.

در مجموع به نظر می رسد با توجه به ادلۀ فوق الذکر ملاک بلوغ دختر اکمال سن است نه ورود به آن.

اما در مقابل جمعی احتمال اکتفا به ورود به 9 سالگی را داده اند؛ مانند مقدس اردبیلی.(1) شهید ثانی(2) و صاحب ریاض(3) به برخی ادلۀ اعتبار اکمال نیز اشاره کرده اند.

نکتۀ قابل ذکر این است که معیار در اکمال نیز اکمال عرفی است نه اکمال حقیقی؛ چون ملاک در این امور عرف است و بنای عرف بر مسامحه است.