بررسی فقهی بلوغ دختران صفحه 297

ص:314

1. معهود از شرع سال قمری است.

2. معروف در نزد عرب چنین است.

3. بعضی آیات قرآنی بر این مطلب دلالت دارند؛ مانند:

آیۀ إِنَّ عِدَّهَ الشُّهُورِ عِنْدَ اللّهِ اثْنا عَشَرَ شَهْراً فِی کِتابِ اللّهِ یَوْمَ خَلَقَ السَّماواتِ... .(1)

و آیۀ هُوَ الَّذِی جَعَلَ الشَّمْسَ ضِیاءً وَ الْقَمَرَ نُوراً وَ قَدَّرَهُ مَنازِلَ لِتَعْلَمُوا عَدَدَ السِّنِینَ وَ الْحِسابَ .(2)

و آیۀ یَسْئَلُونَکَ عَنِ الْأَهِلَّهِ قُلْ هِیَ مَواقِیتُ لِلنّاسِ وَ الْحَجِّ .(3)

لکن به نظر می رسد این آیات نمی توانند اعتبار سال قمری را اثبات کنند. لذا همان دلیل مقدس اردبیلی که در کلام صاحب جواهر نیز منعکس شده، کفایت می کند؛ چنان چه شهید ثانی نیز به آن اکتفا کرده و می فرماید:

«والمعتبر من السّنین، القمریه دون الشمسیه لان ذلک هو المعهود فی شرعنا».(4)

«آن چه از سال ها معتبر است سال قمری است نه شمسی، چون متعارف و معهود در شریعت ما همین است».

مؤید این مطلب هم آن است که در عبارات بسیاری از فقها وقتی سخن از سن خاصی به میان آمده، قید هلالی بودن نیز اضافه شده است.