بررسی فقهی بلوغ دختران صفحه 298

ص:315

1- (1) سوره توبه، آیه 36.
2- (2) سوره یونس، آیه 5.
3- (3) سوره بقره، آیه 189.
4- (4) مسالک الافهام، ج 4، ص 144.

گفتار سوم: طرق اثبات بلوغ دختران

اشاره

پس از آن که مشخص شد حیض و احتلام و هم چنین 9 سالگی به ترتیبی که گفته شد، مبدأ ثبوت تکالیف بر دختران می باشند، حال سخن در این است که چگونه این امور ثابت می شوند؟ این بحث از آن جا اهمیت بیشتری پیدا می کند که گاهی آثار و تکالیفی بر وصول به این حد مترتب است که محتاج اثبات آن نزد دیگران است؛ مانند آن چه که به مسئولیت های مدنی و کیفری مربوط می شود، وگرنه تکالیفی که صرفاً جنبه فردی داشته و نیازی به اثبات آن نزد دیگران نیست؛ مانند نماز و روزه، با علم شخص و اطلاع او به احوال خود ثابت می شود. البته در مورد سن نیز مسئله تا حدودی متفاوت است؛ چون سن برخلاف حیض و احتلام از اموری نیست که شخص بتواند با علم به احوال خویش به آن پی ببرد بلکه محتاج به بیان توسط دیگران است. مستفاد از ادله این است که در این مسئله فی الجمله راه و طریق