بررسی فقهی بلوغ دختران صفحه 31

ص:48

1- (1) شرایع الاسلام، ج 2، ص 352.
2- (2) مسالک الافهام، ج 4، ص 148.
3- (3) جواهر الکلام، ج 26، ص 48.
4- (4) جواهر الکلام، ج 4، ص 148.

پس رشد در مقابل سفه و تقابل آن ها نیز تقابل عدم و ملکه است. رشد یعنی ملکه اصلاح در امور معاش و سفه یعنی نداشتن این ملکه. البته این که رشد مختص به امور مالی است یا اعم از آن، بحثی است که تعقیب آن به تعبیر صاحب جواهر موجب تضییع عمر است.

نتیجه

در مجموع از آن چه در مورد تمییز و رشد گفته شد معلوم می گردد بلوغ مفهوماً مغایر و مباین با این دو واژه است زیرا اگر بلوغ به معنای بلوغ جنسی باشد یک امر تکوینی است و مربوط به جسم انسان می باشد ولی تمییز و رشد خصوصیاتی مربوط به قوه دماغی بوده و شخص به اعتبار آن توانایی تشخیص خوب و بد را پیدا می کند و یا آن که می تواند نسبت به حفظ مال خویش و عدم تضییع آن مراقبت کند. به علاوه تمییز مربوط به دوران قبل از بلوغ ولی رشد اعم است. چه بسا شخص غیر بالغی رشید باشد ولی رشد غالباً همراه با بلوغ یا پس از آن حاصل می شود.

اما اگر بلوغ را به معنای رسیدن به سن خاص یا رسیدن به حد تکلیف و الزام دانستیم آن گاه تغایر آن با دو واژۀ دیگر واضح تر است.