بررسی فقهی بلوغ دختران صفحه 43

ص:60

1- (1) همان، ج 2، ص 282.
2- (2) جامع المقاصد، ج 5، ص 180.
3- (3) المبسوط، ج 8، ص 22.
4- (4) الوسیله، ص 137.
5- (5) کشف الرموز، ج 1، ص 552.
6- (6) قواعد الاحکام، ج 1، ص 383.
7- (7) تذکره الفقها، ج 2، ص 73.
8- (8) شرایع الاسلام، ج 2، ص 352.

نسبت به امر واحد نیز اختلاف در تعبیر مشاهده می شود؛ به عنوان نمونه برخی از احتلام و حیض به عنوان بلوغ و برخی دیگر به عنوان سبب بلوغ و جمعی نیز به عنوان حد بلوغ و گروهی به عنوان دلیل بلوغ نام برده اند.

به نظر می رسد بتوان همۀ این تعابیر را تحت سه عنوان کلی زیر قرار داد:

1. نفس بلوغ 2. نشانۀ بلوغ 3. دلیل بر سبق بلوغ.

مراد از نفس بلوغ چنان چه گذشت یا بلوغ جنسی و کمال طبیعی انسان و توانایی او بر تولید مثل و آمادگی نکاح است و یا رسیدن به سن خاص و یا رسیدن به حد تکلیف. طبق احتمال دوم و سوم دیگر سن خاص و رسیدن به حد تکلیف نشانۀ بلوغ نیست بلکه خود بلوغ است.

مراد از نشانۀ بلوغ نیز یا اموری است که رسیدن انسان به کمال طبیعی مذکور را کشف می کنند و به سبب آن ها تکلیف ثابت می شود یا اموری است که مبدأ ثبوت تکلیف می باشند؛ مانند احتلام و حیض.

مراد از دلیل بر سبق بلوغ نیز یا نشانه ها و اموری هستند که کشف از تحقق کمال مذکور در زمان سابق می کنند یا کاشف از وصول به سن خاص بوده و یا کاشف از وصول به حد تکلیف می باشند؛ مانند حمل که کاشف از تحقق یکی از این سه امر در زمان گذشته است.

البته می توان عناوین دوم و سوم را بر هم منطبق نمود؛ چنان چه برخی این چنین کرده اند ولی بین آن ها تفاوت وجود دارد؛ زیرا در عنوان دوم اماره مقارن بلوغ محقق می شود و در عنوان سوم اماره کاشف از سبق بلوغ است.