بررسی فقهی بلوغ دختران صفحه 44

ص:61

ناگفته نماند در مواردی مثل حمل و انبات، تعبیر «علم علی البلوغ» (1) و «علامه البلوغ» (2) نیز بکار رفته ولی ظاهراً مراد این است که این ها علامت هایی هستند که پس از کمال طبیعی یا پس از نه سالگی و یا پس از رسیدن به حد تکلیف محقق می شوند و لذا کاشف از تحقق یکی از این سه امر در زمان گذشته می باشند.

پس واضح است که بین این سه تعبیر تفاوت وجود دارد، هرچند به راحتی نمی توان از عبارات فقها تفکیک بین این سه واژه را استفاده نمود.

لازم به ذکر است این تفاوت در مواردی مثل قضای واجبات دارای ثمره عملی نیز می باشد. اگر امری را به عنوان اماره و نشانۀ مقارن بلوغ بدانیم قهراً چنان چه کسی قبل از تحقق این اماره عبادت را ترک کند قضا بر او واجب نیست ولی اگر آن را کاشف و دلیل بر سبق بلوغ بدانیم قضا بر او واجب خواهد شد. هم چنین در مورد نفوذ اقرار و تصرفات مالی که قبل از اختبار و امتحان واقع شده، به گونه ای که علم به عدم تأخر بلوغ از آن داریم، این ثمره ظاهر می شود.(3)

تنبیه دوم: طریقت یا موضوعیت امارات بلوغ

لازم است این مسئله بر طبق هر سه اصطلاح در باب بلوغ مورد بررسی قرار گیرد.

اگر بلوغ را به معنای بلوغ جنسی دانستیم و آن را به کمال طبیعی و