بررسی فقهی بلوغ دختران صفحه 45

ص:62

1- (1) المبسوط، ج 2، ص 284.
2- (2) الوسیله، ص 137.
3- (3) جواهر الکلام، ج 26، ص 10.

آمادگی برای ازدواج و تولید مثل تفسیر نمودیم، واضح است امارات و نشانه های آن از قبیل احتلام و حیض برای اماریت نیازمند تعبد نبوده بلکه از نشانه های تکوینی و طبیعی تحقق بلوغ جنسی می باشند.

البته مرحوم آیت الله خوانساری در مورد انبات می فرماید:

«ویمکن ان یقال ان انبات الشعر لیس من الامارات التی تحتاج اماریتها الی التعبد بل هی من الامارات التی تعتبرها العقلاء وتوجب الاطمینان بحصول البلوغ وما لم یردع عنه الشرع یکون حجه».(1)

«ممکن است گفته شود انبات شعر از اماراتی است که اماریت آن محتاج تعبد نیست بلکه از نشانه هایی است که عقلا آن را اعتبار می کنند و موجب اطمینان به حصول بلوغ جنسی می شود و چیزی که شارع از آن منع نکند حجت است».

منظور ایشان این است که همان گونه که احتلام و حیض موجب اطمینان به حصول بلوغ جنسی می باشند، انبات نیز این چنین است.

به هر حال می توان گفت: احتلام و حیض صرفاً طریق و راهی برای اطمینان به حصول کمال طبیعی انسان بوده و طریقیت آن ها نیز واقعی است، نه آن که شارع آن ها را به عنوان طریق جعل کرده باشد.

بر این اساس اگر سن را به عنوان یکی از امارات و علائم بلوغ جنسی دانستیم واضح است که طریقیت آن تعبدی خواهد بود؛ یعنی شارع سن خاصی را به عنوان نشانۀ بلوغ طبیعی جعل کرده است؛ زیرا جمع بین بلوغ جنسی و التزام به این که سن خاص طریق واقعی و اماره طبیعی بر بلوغ