بررسی فقهی بلوغ دختران صفحه 46

ص:63

جنسی باشد، مشکل است؛ به عبارت دیگر نمی توان از طرفی بلوغ را به کمال طبیعی انسان تفسیر کرد و از سوی دیگر سن را به عنوان اماره تکوینی آن پذیرفت بلکه در این فرض سن یک اماره تعبدی خواهد بود.

اگر بلوغ را به معنای رسیدن به سن خاصی دانستیم بدیهی است «سن خاص» موضوعیت پیدا می کند و دیگر طریقیت معنی ندارد؛ زیرا ورای آن چیزی وجود ندارد تا «سن» بخواهد طریق به سوی آن حقیقت و کاشف از آن باشد.

هم چنین اگر بلوغ را به معنای رسیدن به حد تکلیف دانستیم، آن گاه احتلام و حیض و سن موضوعیت پیدا کرده و این امور به عنوان مبدأ ثبوت تکلیف پذیرفته می شوند. البته در این صورت باید به نوعی بین ادلۀ اعتبار این امور جمع نمود تا تعارض بین آن ها برطرف شود. این مسئله در آینده مورد بررسی قرار خواهد گرفت.

تنبیه سوم: عمومیت معنای لفظ صبی

یکی از نکاتی که توجه به آن لازم است عمومیت معنای لفظ صبی است. از آن جا که در برخی روایات این واژه استعمال شده و بسیاری آن را حمل بر مذکّر نموده اند، لازم است معنای آن مورد مداقّۀ بیشتر قرار گیرد. این مطلب از آن جهت اهمیت بیشتری پیدا می کند که نظر مختار به نوعی بر استفاده معنای عام از لفظ صبی استوار است.

به هر حال متفاهم عرفی از لفظ صبی، شخص غیر بالغ، اعم از مذکر و مؤنث است، لذا اگر این لفظ به تنهایی استعمال شود شامل اناث هم می شود. لکن چنان چه لفظ صبی و صبیه با هم استعمال