بررسی فقهی بلوغ دختران صفحه 55

ص:72

مذکور باشد، خصوصاً اگر درصدد باشیم مقارنات آن را هم ذکر نماییم.

به هر حال با توجه به آن چه در ادلۀ شرعی وارد شده، فقها نیز متعرض نشانه های طبیعی بلوغ گشته و بر اساس برخی از آن ها فتوا داده اند. در این بخش ما صرفا در صدد استقصای این علامت ها از لابلای کلمات فقها می باشیم، بدون آن که وارد بحث و بررسی ادله شویم.

لازم به ذکر است که به کار بردن عنوان «نشانه های طبیعی» لزوماً بدین معنا نیست که همۀ فقیهان از این واژه استفاده نموده باشند بلکه چه بسا برخی از آنان صراحتا از این نشانه ها نیز به عنوان نشانه های شرعی نام برده اند.

به طور کلی فقها ضمن برشمردن نشانه های بلوغ، به اشتراک بعضی از آن ها بین پسران و دختران تصریح و اختصاص برخی دیگر را به پسران یا دختران بیان کرده اند ولی در این مقام سخن از نشانه های اختصاصی بلوغ دختران و نشانه های مشترک است، گرچه در مورد برخی از آن ها اختلاف وجود دارد.

الف) نشانه های مشترک

ذیلاً نشانه های مشترک را که در برخی کتب فقهی ذکر شده مرور خواهیم کرد.

1. شیخ طوسی می فرماید:

«والبلوغ یکون باحد خمسه اشیاء: خروج المنی وخروج الحیض والحمل والانبات والسن. فثلاثه منها یشترک فیها الذکور والاناث واثنان ینفرد بهما الاناث. فالثلاثه المشترکه